Atmosfer Kontrollü Soğutma Sistemi’nde, genellikle oksijen seviyesi düşürülerek ve genellikle karbondioksit seviyesi yükseltilerek uygulanan bir depolama tekniğidir.
Özellikle kuru meyveler, kuru incir üzerinde kullanılabilir. Kuru meyve üzerindeki kurtçukların ölmesi için oksijen ortamdan çekilir. Nemlendirme işlemiyle de meyvedeki ağırlık azalmasına sebep olan nem kaybı önlenir. Kontrollü atmosfer koşullarındaki birçok ürün diğer soğutma sistemlerine göre 2-4 kat daha uzun bir süreyle depolanabilir.
Atmosfer Kontrollü Soğutma Sistemi için gerekli olan ek cihazlar:
Azot Jeneratörü
Azot Jeneratörü, çevredeki havadan saf azot üretir. Havayı filtresinden geçirerek azotu tutar ve kalanını dışarıya atar.
Soğuk hava odasında oksijen miktarı azalırsa solunum geciktirilir ve önemli gıda maddelerinin yanması azalır. Gıda maddelerini ve kaliteyi koruyabilmek için oksijen miktarı en düşük düzeye (Alçak Düzeyli Oksijen – ADO) indirilir.
Azot Jeneratörü, yüksek ölçekli MKE (Moleküler Karbon Elek) değerine sahip olan iki kaptan oluşur. Moleküler elek belli bir süre zarfı boyunca ve belli bir basınca kadar azot moleküllerini emer. Bir kap, doyma noktasına ulaştıktan sonra, sistemde otomatik olarak vana yardımıyla diğer kap devreye girer. Emilen oksijen molekülleri dışarı üflenir ve doymuş kabın basıncı alınarak yeniden kullanıma hazırlanır.
Bu sayede yüksek güvenilirlik ve uzun kullanım süreci sağlanır.
Karbondioksit Tutucu
Karbondioksit Tutucu, soğuk hava deposundaki CO2 değerlerini kontrol eder.
Tutucu vasıtasıyla ortamdaki hava yönlendirilir ve CO2’den arıtılır.
Solunumda O2 kullanılır ve CO2 ortaya çıkar. CO2 fazlası ürünlerde kalıcı hasarlara yol açabileceği için ortamdan uzaklaştırılması oldukça önemlidir. Bütün ürünler farklı miktarlarda CO2 üretir ve her bir ürünün CO2’ye hassasiyeti değişkenlik göstermektedir. Sistemde, merkezi bir gaz arıtma ekipmanı kullanılır. Farklı birçok sebze ve meyve tek bir soğuk hava deposunda saklanabilmektedir.
Karbondioksit Tutucu’da bulunan aktif kömür, CO2 moleküllerini emer. Aktif kömürden geçen hava CO2’den arındırılır ve tekrar soğuk hava odasına gider. Bu şekilde soğuk hava odası CO2’den arındırılmış olur.
Atmosfer kontrollü soğutma sistemi, klasik soğutma uygulamalarının ötesine geçerek depo içindeki oksijen, karbondioksit ve azot oranlarını kontrol altında tutan ileri teknoloji çözümlerdir. Özellikle meyve ve sebze muhafazasında, ürünlerin solunum hızını yavaşlatarak raf ömrünü ciddi ölçüde uzatmak amacıyla tercih edilir. Standart bir soğuk hava deposu sıcaklığı düşürerek bozulma sürecini yavaşlatırken, atmosfer kontrollü sistemler gaz kompozisyonunu ayarlayarak biyolojik süreci de yönetir. Bu sayede ürün kalitesi, renk, aroma ve besin değeri daha uzun süre korunur.
Klasik soğuk depo uygulamalarında yalnızca sıcaklık ve nem kontrolü ön plandayken, atmosfer kontrollü sistemlerde gaz dengesi de kritik bir parametredir. Düşük sıcaklıkta çalışan donuk depo uygulamalarından farklı olarak, burada ürünün donması değil canlılığının kontrollü şekilde korunması hedeflenir. Bu nedenle planlama Aşaması’nda depo hacmi, ürün türü ve saklama süresi detaylı şekilde analiz edilmelidir.
Atmosfer kontrollü soğutma sistemlerinde en kritik unsur sızdırmazlıktır. Gaz kompozisyonunun korunabilmesi için güçlü bir soğuk oda paneli altyapısı gereklidir. Yüksek performanslı poliüretan sandviç panel ve genel sandviç panel yapısı, hem ısı hem gaz geçişini minimize eder. İç yüzeyde hijyen için düz panel tercih edilirken, yapısal dayanım gereken alanlarda oluklu panel kullanılabilir. Zeminde zemin paneli uygulaması, izolasyon bütünlüğünü tamamlar.
Atmosfer kontrollü sistemlerde kapı seçimi standart uygulamalara göre daha hassastır. Sızdırmazlığı yüksek bir soğuk oda kapısı kullanılması zorunludur. Geniş açıklıklarda sürgülü soğuk oda kapısı tercih edilirken, daha küçük alanlarda menteşeli soğuk oda kapısı kullanılabilir. Yoğun geçiş alanlarında tek kanatlı bar kapısı ve çift kanat bar kapısı yerine, gaz kaçağını minimize edecek özel contalı sistemler tercih edilmelidir. Yükleme alanlarında seksiyonel endüstriyel kapı ile entegre planlama yapılmalıdır.
Atmosfer kontrollü sistemler hem küçük ölçekli modüler tip soğuk hava deposu projelerinde hem de büyük hacimli endüstriyel soğuk hava deposu uygulamalarında kullanılabilir. Yeni bir modüler soğuk oda eklendiğinde gaz kontrol kapasitesi yeniden hesaplanmalı ve sensör yerleşimi optimize edilmelidir. Bu planlama Aşaması, ürün kalitesinin korunması ve uzun süreli depolama başarısı açısından kritik öneme sahiptir.
Elma, armut, kivi ve benzeri uzun süre depolanacak meyve gruplarında tercih edilir.
Standart sistem yalnızca sıcaklık ve nem kontrol ederken, atmosfer kontrollü sistem gaz kompozisyonunu da yönetir.
Yüksek kaliteli sandviç panel yapısı gaz kaçak riskini azaltır ve sistem verimliliğini artırır.
Yeni modüler soğuk oda hacmine göre gaz kontrol ve sensör kapasitesi yeniden hesaplanmalıdır.